2014: Έτος Κλιματικής Δράσης – Μπαν Κι-μουν


ban ki moon snow

   10 Δεκεμβρίου 2013                    

«Η μεγάλη ιδέα μου δεν είναι καινούργια. Ούτε είναι με την ευρύτερη έννοια, δική μου. Είναι όμως μια ιδέα που θα αποτελέσει κύριο στόχο μου για τον επόμενο χρόνο και στην οποία πιστεύω βαθιά.

Το 2014, πρέπει να μετατρέψουμε την μεγαλύτερη συλλογική πρόκληση που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα σήμερα, την κλιματική αλλαγή, στην μεγαλύτερη ευκαιρία για κοινή πρόοδο προς ένα βιώσιμο μέλλον. Η επόμενη, είναι η χρονιά για κλιματική δράση.

Δεν μπορούμε να καθυστερήσουμε περισσότερο. Οι ελπίδες μας για εξάλειψη της φτώχειας, την επίτευξη των Στόχων Ανάπτυξης της Χιλιετίας μέχρι το 2015 και η εφαρμογή της φιλοδοξης ατζέντας ανάπτυξης πέρα από το 2015, στηρίζεται στην στην αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης τώρα. Το κόστος της αδράνειας θα αυξηθεί.

Οι χώρες έχουν συμφωνήσει να οριστικοποιήσουν μια φιλόδοξη νομική συμφωνία για την κλιματική αλλαγή μέχρι το 2015. Αλλά υπάρχει μεγάλη ανηφόρα μπροστά μας και το 2014 μια καίρια χρονιά για την παραγωγή δράσης και δυναμικής που θα μας ωθήσει προς τα εμπρός.

Οι πάγοι λειώνουν, η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει και οι ωκεανοί γίνονται όλο και πιο όξινοι. Οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου συνεχίζουν να αυξάνονται -είμαστε τα πρώτα ανθρώπινα όντα που ανέπνευσαν ποτέ αέρα με 400 σωματίδια ανά εκατομμύριο (ppm) διοξειδίου του άνθρακα. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα -κύματα καύσωνα, πλημμύρες, ξηρασίες και τροπικοί κυκλώνες-είναι πιο συχνά και έντονα.

Δεν χρειάζεται να κοιτάξουμε μεκρύτερα από την πρόσφατη καταστροφή στις Φιλιππίνες. Σε όλον τον κόσμο, οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν και φοβούνται την οργή ενός υπερθερμαινόμενου πλανήτη.
Η επιστήμη είναι σαφής. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η κυρίαρχη αιτία της κλιματικής αλλαγής. Δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε την φύση.

Εκφράζω την βαθιά μου ανησυχία οτι η κλίμακα δράσης μας δεν είναι επαρκής για να περιορίσει την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 2°C, το σημείο στο οποίο αναμένεται να συμβούν οι πιο επικίνδυνες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Ωστόσο, είμαι αισιόδοξος επειδή διακρίνω οφέλη σε πολλαπλά μέτωπα προς ένα μέλλον χαμηλού άνθρακα. Πολλές κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, κοινωνικές ομάδες, γυναίκες, νέοι και τοπικοί ηγέτες, καινοτομούν και επεξεργάζονται λύσεις.

 mongolian tent-solar

Ηλιακός συλλέκτης – παραδοσιακή σκηνή της Μογγολίας

 Νέα προγράμματα για βιώσιμες πόλεις και κλιματικά έξυπνη γεωργία, ήδη αποδίδουν οφέλη. Πολλές πρωτοβουλίες εργάζονται για την μείωση των εκπομπών και την ατμοσφαιρική μόλυνση, ενώ ενισχύουν την ανθεκτικότητα. Χώρες και εταιρίες, αντιλαμβάνονται τα οικονομικά πλεονεκτήματα από την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Η παγκόσμια απαίτηση για καθαρή ενέργεια, όπως η ηλιακή και η αιολική, συνεχίζει να αυξάνεται αισθητά και οι επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια έχουν τετραπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία.

Γνωρίζουμε οτι είναι δυνατόν να περιορίσουμε το κενό των εκπομπών. Πρέπει να χτίσουμε σε αυτήν την δυναμική.

Για να επιτύχουμε τον ευρείας κλίμακας μετασχηματισμό που είναι αναγκαίος για την σταθεροποίηση του κλίματος, οι χώρες χρειάζεται όχι μόνο να απευθύνουν τα σωστά πολιτικά μηνύματα αλλά επίσης να θέσουν πιο τολμηρούς στόχους. Η κλιματική χρηματοδότηση είναι επένδυση στο μέλλον. Δεν πρέπει να γίνει όμηρος βραχυπρόθεσμων οικονομικών εκτιμήσεων.

Τα οφέλη θα είναι σημαντικά. Μπορούμε ταυτοχρόνως να μειώσουμε τις εκπομπές και να φωτίσουμε αγροτικές κλινικές και σχολεία, να ενδυναμώσουμε τοπικές επιχειρήσεις και να τονώσουμε τις οικονομίες. Η καθολική πρόσβαση στην καθαρή ενέργεια μπορεί να ωφελήσει την υγεία των ανθρώπων και να προωθήσει την ισότητα των φύλων. Μπορούμε να ανοίξουμε νέες αγορές, να δημιουργήσουμε αξιοπρεπείς εργασίες και να σχεδιάσουμε βιώσιμη αστική ανάπτυξη.

Οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι απαραίτητο να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη απαίτηση για ενέργεια στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Αλλά δεν μπορούμε να ενεργοποιήσουμε τους ιδιωτικούς πόρους χωρίς δημόσια κίνητρα. Η έξυπνη δημόσια χρηματοδότηση μπορεί να ενθαρρύνει τοπικές και διεθνείς ιδιωτικές επενδύσεις. Οι επενδυτές και οι εταιρείες χρειάζεται να ενώσουν τις δυνάμεις τους με τον δημόσιο τομέα.

 geothermal iceland

 Εργοστάσιο γεωθερμικής ενέργειας στην Ισλανδία

 Θα συγκαλέσω Κλιματική ΣύνοδοΚορυφής στην Νέα Υόρκη στις 23 Σεπτεμβρίου του επόμενου έτους, μια ημέρα πριν την έναρξη της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Αυτή η Σύνοδος έχει ως στόχο τις λύσεις και όχι τις διαπραγματεύσεις. Έχω προσκαλέσει όλους τους Αρχηγούς Κρατών και Κυβερνήσεων, μαζί με διοικητές επιχειρήσεων και χρηματοδοτών, αυτοδιοίκηση και ομάδες πολιτών.

Ζητώ από όλους εκείνους που θα έλθουν να φέρουν τολμηρές και νέες ανακοινώσεις και δράσεις. Τους ζητώ να φέρουν τις μεγάλες ιδέες τους.

 Μέχρι τότε, θα συνεχίσω να καταβάλω κάθε δυνατή προσπάθεια για την ενεργοποίηση της πολιτικής θέλησης, την κινητοποίηση των οικονομικών επενδυτών, τους επιχειρηματικούς ηγέτες με επιρροή και τους ανθρώπους που κινητοποιούν οπουδήποτε, να κάνουν ότι μπορούν.

Το να ανταποκριθούμε στην πρόκληση της κλιματικής αλλαγής είναι μια μεγάλη ιδέα για την επόμενη χρονιά. Αλλά είναι επίσης μεγάλη ιδέα για το μέλλον -της ανρθωπότητας και του πλανήτη μας. Είναι μια σπουδαία ευθύνη στις πλάτες μας αλλά πιστεύω ακράδαντα οτι ο καθένας μας μπορεί να εντείνει τις προσπάθειές του και καταστεί ηγέτης στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, στην προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και στην οικοδόμηση αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους μας.

Οι μελλοντικές γενιές θα κρίνουν την δράση μας σε αυτό το ζήτημα. Το 2014, έχουμε την ευκαιρία να περάσουμε στην σωστή πλευρά της ιστορίας. Ας το κάνουμε.»

Photo: United Nations

Σημείωση: Το άρθρο αυτό αποτελεί μέρος μιας ενότητας του LinkedIn στην οποία οι επονομαζόμενοι Influencers (”άνθρωποι που επηρεάζουν” σε ελεύθερη απόδοση), επιλέγουν μια μεγάλη ιδέα που θα διαμορφώσει το 2014.

Απόδοση για το climatechangeplanetwomaneveryday

Advertisements

Δ. Ελλάδα και Κλιματική Αλλαγή


Η Ελλάδα διαχρονικά διχάζεται στην προσπάθειά της να επιλέξει εάν γεωγραφικά, πολιτισμικά και πολιτικά εντάσσεται και ανήκει στην ανατολή ή στην δύση. Αδιαμφισβήτητη παραμένει ωστόσο η θέση της στην περιοχή της Μεσογείου η οποία αποτελεί κατά γενική ομολογία «θερμό σημείο» όσον αφορά στις κλιματικές επιπτώσεις -εκτός από τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές ανακατατάξεις- και μοιράζεται με τις υπόλοιπες μεσογειακές χώρες προβλήματα και συμφέροντα που σχετίζονται με τον τουρισμό, την αλιεία και τις καλλιέργειες.

 Επιπλέον η Ελλάδα:

  • Στον τομέα των κλιματικών φαινομένων περιλαμβάνεται στις χώρες της Νότιας Ευρώπης και ειδικότερα της Ανατολικής Μεσογείου,
  • Έχει ήδη υποστεί συνέπειες που ως ένα βαθμό αποδίδονται στην κλιματική αλλαγή, με ακραίους καύσωνες, ισχυρές βροχοπτώσεις και δριμείς χειμώνες,
  • Οικονομικά περιλαμβάνεται στις βιομηχανοποιημένες και ανεπτυγμένες χώρες,
  • Έχει συμβολή στο φαινόμενο με εκπομπές αερίων θερμοκηπίου,
  • Στο χρονικό διάστημα μετά το 1950 οι εκπομπές της CO2, σχεδόν 25πλασιάστηκαν 

(1950: 1.127 / 2000: 24.984 / 2008: 26.674 τόνοι)[1],

  • Οι κύριες πηγές εκπομπών της οφείλονται στην καύση ορυκτών και υγρών καυσίμων και φυσικού αερίου, στην εξωτερική καύση καυσίμων και στην τσιμεντοβιομηχανία,
  • Αποτελεί μέλος της παγκόσμιας κοινότητας την οποία αφορά το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής,
  • Συμμετέχει σε διεθνείς και ευρωπαϊκούς φορείς,
  • Δεσμεύεται να λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών, είτε ως χώρα, είτε ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την οποία εξετάσαμε κάποιες από τις πολιτικές και οικονομικές επιλογές που αφορούν στο περιβάλλον.

 Δ1. ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ

 Οι συνολικές εκπομπές της Ελλάδας σε όλα τα αέρια θερμοκηπίου, σύμφωνα με τις εκθέσεις της χώρας προς τον UNFCCC, παραμένουν υψηλές, ενώ η μείωση που παρουσιάζουν από το 2008 αποδίδεται κυρίως στην μείωση δραστηριοτήτων των βιομηχανιών εξαιτίας της κρίσης, σε αντίθεση με την προ της κρίσης περίοδο 2001-2007, οπότε οι συνολικές εκπομπές αυξάνονταν σταθερά ετησίως σύμφωνα με τα στοιχεία της 5ης έκθεσης της ελληνικής κυβέρνησης του Ιανουαρίου 2010. (Πίνακας 1)

Ταυτόχρονα όμως η κρίση πρόσθεσε την έλλειψη πόρων στην ήδη καταγεγραμμένη έλλειψη συμμόρφωσης προς τις οδηγίες της ΕΕ για το περιβάλλον και βέβαια στην σταθερή απουσία συγκεκριμένων θεσμικών πρωτοβουλιών και δράσεων προσαρμοσμένων στις ανάγκες της χώρας.[2]

Από το 1992 και στις κατατάξεις του 2009 και του 2010 η Ελλάδα βρίσκεται στην διόλου κολακευτική 39η θέση μεταξύ περίπου 230 χωρών στις εκπομπές CO2.[3] (I Παράρτημα)

 Σύμφωνα ωστόσο με τα λεγόμενα του υπεύθυνου του ΥΠΕΚΑ[4]:

«Υπάρχει ένα σχέδιο δράσης της ΕΕ το οποίο η Ελλάδα ως κράτος μέλος το παρακολουθεί και το εφαρμόζει. Υπάρχουν οι στόχοι του 20/20/20 από το 2008. Οι γραμματείες (ενέργειας, περιβάλλοντος κλπ) έχουν προγράμματα για τον μετριασμό των εκπομπών και για την προσαρμογή, γιατί κάποια στιγμή ότι και να κάνουμε, η κλιματική αλλαγή θα αρχίσει να έχει κάποιες επιπτώσεις, άρα πρέπει να ετοιμαστούμε για να την αντιμετωπίσουμε. Παράλληλα θα πρέπει να μειώσουμε τις εκπομπές αλλά η αλήθεια είναι οτι αν δεν μειώσουν τις εκπομπές και οι άλλοι, δεν σημαίνει οτι δεν θα έχει η χώρα επιπτώσεις.»

 Παρά τις διαβεβαιώσεις του υπουργείου, η Ελλάδα αξιολογείται με πολύ χαμηλή απόδοση στον Δείκτη Απόδοσης Κλιματικής Αλλαγής (CCPI) 2013, όπως φαίνεται στους χάρτες και βρίσκεται στην 45η θέση από τις 58 χώρες που αξιολογούνται.

 Η αξιολόγηση βασίζεται:

    στους δείκτες εκπομπών (30% για τα επίπεδα των εκπομπών και 30% για την πρόσφατη εξέλιξη των εκπομπών),

    στην αποτελεσματικότητα (5% επίπεδο αποτελεσματικότητας και 5% για την πρόσφατη εξέλιξη στην αποτελεσματικότητα) και

    στην ανανεώσιμη ενέργεια (8% πρόσφατη ανάπτυξη και 2% για το μερίδιο στο σύνολο της συνολικής παροχής ενέργειας), ενώ

    το υπόλοιπο 20% του δείκτη CCPI 2013 βασίζεται στις αξιολογήσεις περισσότερων από 230 ειδικούς από τις αντίστοιχες χώρες.[5]

image002

image002

image001Πολύ καλή     

image001Καλή   

image001Μέτρια  

image001Χαμηλή   

image001Πολύ χαμηλή

    image001Δεν περιλαμβάνεται στην αξιολόγηση

ΠΗΓΗ: Germanwatch-CAN Europe

  

 

(1) Συνολικές εκπομπές Αερίων Θερμοκηπίου (GHG) στην Ελλάδα (σε τόνους CO2eqτην περίοδο 2001-2007 (εκτός χρήσης γης)

 

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

CO2

105.636,93

105.275,08

109.503,94

109.749,98

111.046,80

109.624,74

113.565,83

CH4

      8.545,14

      8.521,12

     8.407,67

      8.301,50

     8.146,27

     8.127,90

     8.128,08

N2O

  10.628,48

  10.510,61

  10.367,13

  10.284,89

   9.931,72

   9.660,20

   9.425,77

HFC

      3.307,95

3.381,18

2.941,99

     2.942,13

     2.628,43

        596,65

        665,57

PFC

         91,38

88,33

77,30

71,38

71,31

71,16

58,66

SF6

4,06

4,25

4,25

4,47

6,45

8,37

9,92

ΣΥΝΟΛΟ

128.213,94

127.780,57

131.302,28

131.354,35

131.830,97

128.089,01

131.853,83

Δείκτης(έτος βάσης=100)

119,0

118,6

121,9

122,0

122,4

118,9

122,4

ΠΗΓΗ: ΥΠΕΚΑ[6]

  

(2)

Greece 2006-10 GHG

[Συνολικές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (GHG)-εκτός από την χρήση και την μεταβολή χρήσης γης και την δασοκομία- 2006-2010.]

ΠΗΓΗ: UNEP Environmental Data Explorer (Σύμφωνα με εκθέσεις του ΥΠΕΚΑ στην UNFCCC)

Στην δήλωσή του προς την ολομέλεια της Διάσκεψης Κορυφής COP 17 στο Ντέρμπαν, Νότια Αφρική, τον Δεκέμβριο 2011, ο τότε Υπουργός ΠΕΚΑ Γιώργος Παπακωνσταντίνου, αφού εντόπισε ομοιότητες ανάμεσα στην οικονομική και την κλιματική κρίση, παρέθεσε τους στόχους της Ελλάδας στο πλαίσιο των δράσεων για την κλιματική αλλαγή και συγκεκριμένα:

  • αποφασιστική δράση για την αλλαγή του ενεργειακού μείγματος
  • ενεργειακή ανακαίνιση των κατοικιών
  • οικολογικότερο σύστημα μεταφορών περιλαμβανομένης της ναυσιπλοΐας σε διεθνές επίπεδο και σε δίκαιη βάση
  • αποτελεσματική και βιώσιμη γεωργία και
  • νομικά δεσμευτική κάλυψη του 40% της ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2020 και πάνω από το 90% μέχρι το 2050, από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας με αντίστοιχη μείωση των εκπομπών.[7]

Η Ελλάδα στο παρόν (Ιούνιος 2013), παραμένει σε οικονομική και κλιματική κρίση και ο κ. Γ. Παπακωνσταντίνου σε πολιτική και νομική.

 Δ2. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Αντίθετα με την συνήθη πρακτική των ελληνικών κυβερνήσεων και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις κόστους της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα, τα φαινόμενα και οι επιπτώσεις επιβάλλεται και επείγει να αντιμετωπισθούν άμεσα.

Η έκθεση του 2011 της Τράπεζας της Ελλάδος για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην χώρα μας προβλέπει οτι: «Η κλιματική αλλαγή θα έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς στην Ελλάδα. Οι επιπτώσεις στους τομείς της γεωργίας, των δασών, της αλιείας, του τουρισμού, των μεταφορών, στις δραστηριότητες σε παράκτιες περιοχές και στο δομημένο περιβάλλον των αστικών κέντρων οφείλονται στην αύξηση της θερμοκρασίας, στην ξηρασία, σε ακραία καιρικά φαινόμενα και στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Οι επιπτώσεις αυτές θα οδηγήσουν σε μείωση της παραγωγικότητας, σε απώλεια κεφαλαίου και σε επιπλέον δαπάνες για την αποκατάσταση των ζημιών. Αρνητικές συνέπειες θα υπάρξουν επίσης για τους τομείς της βιοποικιλότητας, των οικοσυστημάτων και της υγείας.»[8]

Επιπλέον, η Ελλάδα μαστίζεται από πυρκαγιές σχεδόν κάθε καλοκαίρι, με αποκορύφωμα αυτές του 2007 και του 2009. Το 2007 καταστράφηκαν περίπου 270.000 στρέμματα από πυρκαγιές που θεωρούνται οι χειρότερες των τελευταίων 50 ετών και ως η χειρότερη οικολογική καταστροφή στην χώρα μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο[9] κι έχασαν την ζωή τους 67 άτομα.[10] Το 2009 οι πυρκαγιές στην Αττική που έκαψαν 21.000 στρέμματα, όπως και αυτές στην Ισπανία, στην Κορσική, στην Σαρδηνία, σε μεγάλο βαθμό αποδίδονται στο κύμα καύσωνα στην Ευρώπη ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής.[11]

Εξετάζεται ο βαθμός υπαιτιότητας σε αυτές παραγόντων όπως τα ακραία επίπεδα ζέστης, οι εμπρησμοί, οι ανύπαρκτες ή/και κατεστραμμένες υποδομές για την πρόληψη και την αντιμετώπισή τους, η εγκληματική αμέλεια και άλλων αμιγώς ελληνικών ή διεθνών «φαινομένων», τα οποία όμως δεν καταγράφονται σε ποσοστά.

Τα αποτελέσματα των πυρκαγιών ωστόσο, ανεξαρτήτως αιτίων, είναι η επιβάρυνση σε αέρια θερμοκηπίου από την καύση και από την συρρίκνωση των δασών με τις επιπτώσεις που αυτή έχει στην απορρόφηση CO2, στην συνακόλουθη (περαιτέρω) υποβάθμιση του περιβάλλοντος και στην συμβολή στο παγκόσμιο καταστροφικό φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.

Επιπτώσεις από την οξίνιση των θαλάσσιων υδάτων έχουν πλήξει την Μεσόγειο με αποτέλεσμα την μείωση της βιοποικιλότητας στα μεσογειακά παράκτια οικοσυστήματα και στα θαλάσσια λιβάδια τα οποία απομακρύνουν την περίσσεια CO2 από την θάλασσα όταν είναι υγιή.[12] Οι χώρες της Μεσογείου που βασίζονται όπως είπαμε στο θαλάσσιο περιβάλλον στον τομέα της αλιείας, του τουρισμού και των παράκτιων καλλιεργειών, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή και στην οξίνιση των θαλάσσιων υδάτων.

Περιβαλλοντικές μελέτες που αφορούν την περιοχή και έχουν εκπονηθεί από ειδικούς των μεσογειακών χωρών, της Νότιας Ευρώπης, Βόρειας Αφρικής και Μέσης Ανατολής (όχι της Ελλάδας), εξετάζουν τους κινδύνους έλλειψης νερού, ερημοποίησης, πλημμυρών όπως και τις επιπτώσεις που θα έχουν αυτά τα φαινόμενα στην ασφάλεια των πληθυσμών, στην βλάστηση, στις καλλιέργειες και στην αλιεία άρα και στην επάρκεια τροφίμων και σε ποιό βαθμό θα υποχρεώσουν πληθυσμούς σε εσωτερική ή εξωτερική μετανάστευση. [13]

Ακριβώς στην περίοδο κατά την οποία η χώρα έχει ανάγκη την διατήρηση, επέκταση και ανάπτυξη όσο το δυνατόν περισσότερων παραγωγικών τομέων, η παραπαίουσα μεταξύ διάσωσης και συμμόρφωσης συνολική πολιτική στάση και η αναποφασιστικότητα στην χάραξη πορείας η οποία να υπερασπίζει και να προστατεύει τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά της, η Ελλάδα μοιάζει να κινδυνεύει εξίσου από τον εαυτό της, όσο από την παγκόσμια κλιματική αλλαγή.

Δ3. ΚΙΝΔΥΝΟΙ

Στην Ευρώπη και στην περιοχή της Μεσογείου προβλέπεται οτι οι μέσες ετήσιες θερμοκρασίες θα αυξηθούν περισσότερο από τις μέσες παγκόσμιες, ενώ η υπερθέρμανση στην βόρεια Ευρώπη είναι πιθανόν να είναι μεγαλύτερη τον χειμώνα και αυτή στην περιοχή της Μεσογείου, μεγαλύτερη το καλοκαίρι. Οι χαμηλότερες χειμερινές θερμοκρασίες πιθανόν να αυξηθούν περισσότερο από τις μέσες χειμερινές θερμοκρασίες στην βόρεια Ευρώπη και οι υψηλότερες καλοκαιρινές θερμοκρασίες είναι πιθανόν να αυξηθούν περισσότερο από τις μέσες καλοκαιρινές θερμοκρασίες στην νότια και κεντρική Ευρώπη.

Η ετήσια βροχόπτωση αναμένεται να αυξηθεί στο μεγαλύτερο μέρος της βόρειας Ευρώπης και να μειωθεί στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής της Μεσογείου. Στην κεντρική Ευρώπη, οι βροχοπτώσεις ενδέχεται να αυξηθούν τον χειμώνα αλλά να μειωθούν το καλοκαίρι. Οι ακραίες τιμές ημερήσιων βροχοπτώσεων είναι πιθανόν να αυξηθούν στην βόρεια Ευρώπη. Ο ετήσιος αριθμός ημερών βροχόπτωσης είναι πολύ πιθανό να μειωθεί στην περιοχή της Μεσογείου. Ο κίνδυνος καλοκαιρινής ξηρασίας ενδέχεται να αυξηθεί στην κεντρική Ευρώπη και στην περιοχή της Μεσογείου.

Αναμένονται μικρές αλλαγές στους ανέμους, αλλά είναι πολύ πιθανόν οτι θα υπάρξει αύξηση στις μέσες και ακραίες ταχύτητες των ανέμων στην βόρεια Ευρώπη. Η διάρκεια της περιόδου των χιονοπτώσεων είναι πολύ πιθανόν να περιοριστεί σε ολόκληρη την Ευρώπη και το βάθος του χιονιού ενδέχεται να μειωθεί στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης.[14]

Η Ελλάδα, ως μια χώρα με εξαιρετικά μεγάλο μήκος ακτογραμμής, απειλείται άμεσα από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας η οποία δεν είναι απλώς πιθανή αλλά εκτιμάται οτι θα κυμανθεί μέχρι το 2100 μεταξύ 0,2 και 2 μέτρων. Από το σύνολο της ακτογραμμής της Ελλάδος, περίπου το 20% είναι ακτές με μέτρια έως υψηλή ευπάθεια στις αναμενόμενες, βάσει των εκτιμήσεων, εξελίξεις.[15]

Οι προβολές των κλιματικών μεταβολών στις περιόδους 2021-2050 και 2071-2100, δίνουν εκτιμήσεις για τους κινδύνους που αφορούν την Ελλάδα. Συγκεκριμένα για την αύξηση της θερμοκρασίας και της ξηρασίας όσο και την σχέση αυτών των παραμέτρων με τις δασικές πυρκαγιές, υπήρξαν ευρήματα όπως:

  • Αύξηση κατά 50% των θερμών ημερών για την περίοδο 2021-2050 και 100% μεταξύ 2071-2100.[16]
  • Οι κατά μέσο όρο 6,7 ημέρες καύσωνα της περιόδου αναφοράς 1961-1990 προβλέπεται να διπλασιαστούν (12,8 ημ.) την περίοδο 2021-2050 και να πενταπλασιαστούν (30,50 ημ.) την περίοδο 2071-2100.
  • Προβλέπονται 30 επιπλέον ημέρες αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς ανά έτος, οι οποίες θα παρουσιαστούν κυρίως στις ανατολικές περιοχές της χώρας, από τη Θράκη μέχρι και την Κρήτη.[17]
  • Η αύξηση της θερμοκρασίας φαίνεται να συνοδεύεται από αύξηση των ξηρών ημερών. Οι περιοχές που θα επηρεαστούν περισσότερο είναι η Ανατολική Στερεά, η Εύβοια, η Θεσσαλία, καθώς και τα νησιά του Αιγαίου και η Κρήτη.

Ιδιαίτερα ευάλωτη μπορεί να είναι η Νότια Ελλάδα, με συχνότερη εμφάνιση κυμάτων καύσωνα και περιόδων ξηρασίας. Οι περίοδοι ξηρασίας στη Μεσόγειο θα ξεκινούν νωρίτερα μέσα στο χρόνο και θα διαρκούν περισσότερο.

Όπως φαίνεται στους χάρτες, περιοχές της Πελοποννήσου και η Κρήτη, κινδυνεύουν από ερημοποίηση των εδαφών τους, ενώ το σύνολο σχεδόν των εδαφών της χώρας, υπόκεινται με μέτρια ευπάθεια στην ερημοποίηση.[18]

Μελέτες στην Κύπρο έδειξαν οτι η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας και η αύξηση των ημερών καύσωνα, θα έχει σοβαρές επιπτώσεις και κινδύνους για την υγεία των κατοίκων των αστικών κέντρων. Τα κρούσματα εγκεφαλικών επεισοδίων και άλλων ασθενειών που σχετίζονται με την υπερβολική ζέστη θα πολλαπλασιαστούν.

Οι απρόβλεπτες μεταβολές των μετεωρολογικών φαινομένων, μπορούν να αποτελέσουν αιτίες για αύξηση παρασιτικών και ιογενών ασθενειών. Λόγω των μεταβολών στις ταχύτητες και στην περιοδικότητα των ανέμων, η μεταφορά σκόνης από της Σαχάρα θα παρουσιάζεται συχνότερα με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα η οποία θα έχει αντίκτυπο στις πνευμονικές και άλλες παθήσεις.

Οι αυξήσεις στις θερμοκρασίες μεταξύ 1° και 3°C σε μια περίοδο 30 ετών, 3° με 5°C μέχρι τα μέσα του αιώνα και 3,5° ως 7°C μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα, θα καταστήσουν την Ανατολική Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή μεταξύ των θερμότερων περιοχών του πλανήτη, σύμφωνα με τις προβλέψεις. Επιπλέον, προβλέπεται μείωση των μέσων ετήσιων βροχοπτώσεων κατά 10-50% στα βορειότερα τμήματα της Μέσης Ανατολής, της Τουρκίας, της Ελλάδας και της Νότιας Ιταλίας, ιδιαίτερα στην διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού.[19]

Με περισσότερες θερμές ημέρες, θα αυξηθεί ανάλογα και η κατανάλωση ενέργειας για την ψύξη και τα κλιματιστικά, με αποτέλεσμα πρόσθετη αύξηση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και των οικονομικών επιβαρύνσεων. Ως εκ τούτου, δημιουργείται ένας ακόμα φαύλος κύκλος που περιλαμβάνει την ενέργεια, τους τρόπους παραγωγής της και την χρήση της.

Παρατηρούμε οτι τα φαινόμενα και οι προβλέψεις για το μέλλον, εμφανίζουν μια μάλλον δυσοίωνη προοπτική που απειλεί να μεταβάλει το εύκρατο κλίμα της Ελλάδας, στο οποίο έχει θεμελιωθεί και στηριχθεί η ιστορία της, η εξέλιξή της, η συνολική οργάνωση (ή η έλλειψή της), η οικονομία της και βεβαίως οι κάτοικοί της, σε επίπεδο καθημερινότητας αλλά και στην διαμόρφωση του «ελληνικού χαρακτήρα» -με την καλή έννοια.

MEDDesertification-Print

image002

 image001Έρημος                 
image001Ευπάθεια στην ερημοποίηση, σοβαρή
image001Ημι-έρημος
image001Ευπάθεια στην ερημοποίηση, μέτρια

ΠΗΓΗ: GRID Arendal, UNEP

 ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ                                                                                         ΘΕΡΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

  image001 image001

         ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΥΞΗΣΗ) ΜΕΣΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΕ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

image002

[Στο διάγραμμα φαίνεται οτι για την Αθήνα προβλέπεται συνολική αύξηση θερμοκρασίας 2,5°C μέχρι το 2100 σε σχέση με το 1901, ενώ η μέση αύξηση από την αρχή του 20ου αιώνα είναι 0,40°C ανά δεκαετία.]

                                                  ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΜΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΑΧΑΡΑ

image001

ΠΗΓΗ: The Cyprus Institute


[1]   Carbon Dioxide Information Analysis Center http://cdiac.ornl.gov/ftp/trends/emissions/gre.dat (15.5.2013)

[4]  Κυριάκος Ψύχας, Διεύθυνση Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Θορύβου

[5]  The Climate Change Performance Index 2013 http://germanwatch.org/en/download/7158.pdf (11.5.2013)

[6]   5th National Communication to the UNFCCC January 2010 http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=mrBywRy12LU%3d&tabid=472&language=el-GR (12.5.2013)

[8]   Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής, Τράπεζα της Ελλάδος, Ιούνιος 2011, σελ.503,  http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%A0%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%B7%CF%82_%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7.pdf  (13.5.2013)

[13]  MEDSEC, Environment and Security Issues in the Southern Mediterranean Region, GRID Arendal, UNEP, 2009 http://www.grida.no/files/publications/medsec_scr.pdf (13.5.2013)

[15]  Επιτροπή Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής, Τράπεζα της Ελλάδος, Ιούνιος 2011, σελ. vii, http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%A0%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%B7%CF%82_%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7.pdf  (13.5.2013)

[16]  Oikoskopio http://short.oikoskopio.gr/14b (13.5.2013)

[17]  Oikoskopio http://short.oikoskopio.gr/14a (13.5.2013)

[19] Energy, Environment and Water Research Center (EEWRC), The Cyprus Institute, 2012  http://www.cyi.ac.cy/eewrc/eewrc-research-projects/climate-change-and-impact.html (13.5.2013)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

(I)

ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO2 ΤΟ 2009 ΑΠΟ ΚΑΥΣΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ, ΤΣΙΜΕΝΤΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΥΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ.

ΟΙ ΕΚΠΟΜΠΕΣ (CO2 ΤΟΤ) ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΜΕΤΡΙΚΟΥΣ ΤΟΝΟΥΣ ΑΝΘΡΑΚΑ (ΟΧΙ CO2)

Ranking of the world's countries by 2009 total CO2 emissions
from fossil-fuel burning, cement production, and gas flaring.
Emissions (CO2_TOT) are expressed in thousand metric tons of
carbon (not CO2). [1]
 
Source: Tom Boden and Bob Andres
        Carbon Dioxide Information Analysis Center
        Oak Ridge National Laboratory
 
        Gregg Marland
        Research Institute for Environment, Energy and Economics
        Appalachian State University
 
doi 10.3334/CDIAC/00001_V2012
 
RANK   NATION                                               CO2_TOT
 
  1    CHINA (MAINLAND)                                     2096295
  2    UNITED STATES OF AMERICA                             1445204
  3    INDIA                                                 539794
  4    RUSSIAN FEDERATION                                    429339
  5    JAPAN                                                 300282
  6    GERMANY                                               200327
  7    ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN                              164182
  8    CANADA                                                140152
  9    REPUBLIC OF KOREA                                     138908
 10    SOUTH AFRICA                                          136083
 11    UNITED KINGDOM                                        129419
 12    INDONESIA                                             123202
 13    MEXICO                                                121690
 14    SAUDI ARABIA                                          118018
 15    ITALY (INCLUDING SAN MARINO)                          109309
 16    AUSTRALIA                                             109134
 17    BRAZIL                                                100122
 18    FRANCE (INCLUDING MONACO)                              99088
 19    POLAND                                                 81512
 20    SPAIN                                                  78601
 21    TURKEY                                                 75769
 22    UKRAINE                                                74223
 23    THAILAND                                               74099
 24    TAIWAN                                                 65207
 25    KAZAKHSTAN                                             61577
 26    EGYPT                                                  58941
 27    MALAYSIA                                               54090
 28    VENEZUELA                                              50394
 29    ARGENTINA                                              47646
 30    NETHERLANDS                                            46264
 31    PAKISTAN                                               43965
 32    UNITED ARAB EMIRATES                                   42766
 33    VIET NAM                                               38794
 34    ALGERIA                                                33082
 35    UZBEKISTAN                                             31772
 36    IRAQ                                                   29735
 37    CZECH REPUBLIC                                         29485
 38    BELGIUM                                                28250
 39    GREECE                                                 25884
 40    KUWAIT                                                 21872
 41    ROMANIA                                                21676
 42    DEMOCRATIC PEOPLE S REPUBLIC OF KOREA                  20481
 43    COLOMBIA                                               19425
 44    QATAR                                                  19183
 45    NIGERIA                                                19153
 46    PHILIPPINES                                            18694
 47    ISRAEL                                                 18330
 48    CHILE                                                  18198
 49    SYRIAN ARAB REPUBLIC                                   17811
 50    LIBYAN ARAB JAMAHIRIYAH                                17146
 51    AUSTRIA                                                16993
 52    BELARUS                                                16442
 53    PORTUGAL                                               15653
 54    FINLAND                                                14608
 55    BANGLADESH                                             13918
 56    AZERBAIJAN                                             13383
 57    MOROCCO                                                13312
 58    HUNGARY                                                13274
 59    TURKMENISTAN                                           13134
 60    TRINIDAD AND TOBAGO                                    13030
 61    PERU                                                   12914
 62    NORWAY                                                 12838
 63    SERBIA                                                 12613
 64    DENMARK                                                12462
 65    SWEDEN                                                 11929
 66    BULGARIA                                               11673
 67    IRELAND                                                11356
 68    SWITZERLAND                                            11344
 69    OMAN                                                   11220
 70    HONG KONG SPECIAL ADMINSTRATIVE REGION OF CHINA        10088
 71    SLOVAKIA                                                9242
 72    NEW ZEALAND                                             8744
 73    SINGAPORE                                               8698
 74    CUBA                                                    8622
 75    ECUADOR                                                 8209
 76    BOSNIA & HERZEGOVINA                                    8208
 77    ANGOLA                                                  7269
 78    TUNISIA                                                 6860
 79    BAHRAIN                                                 6605
 80    YEMEN                                                   6544
 81    JORDAN                                                  6149
 82    CROATIA                                                 5873
 83    LEBANON                                                 5718
 84    DOMINICAN REPUBLIC                                      5545
 85    ESTONIA                                                 4350
 86    SLOVENIA                                                4170
 87    GUATEMALA                                               4146
 88    MONGOLIA                                                3955
 89    PLURINATIONAL STATE OF BOLIVIA                          3951
 90    SUDAN                                                   3910
 91    LITHUANIA                                               3501
 92    SRI LANKA                                               3452
 93    KENYA                                                   3368
 94    MACEDONIA                                               3093
 95    MYANMAR (FORMERLY BURMA)                                3025
 96    LUXEMBOURG                                              2766
 97    BRUNEI (DARUSSALAM)                                     2531
 98    ZIMBABWE                                                2431
 99    JAMAICA                                                 2338
100    COSTA RICA                                              2268
101    CYPRUS                                                  2236
102    URUGUAY                                                 2152
103    ETHIOPIA                                                2151
104    PANAMA                                                  2139
105    HONDURAS                                                2101
106    GHANA                                                   2030
107    UNITED REPUBLIC OF TANZANIA                             1898
108    KYRGYZSTAN                                              1833
109    REPUBLIC OF CAMEROON                                    1820
110    LATVIA                                                  1814
111    COTE D IVOIRE                                           1799
112    AFGHANISTAN                                             1722
113    EL SALVADOR                                             1718
114    NETHERLAND ANTILLES                                     1672
115    GEORGIA                                                 1594
116    BENIN                                                   1324
117    EQUATORIAL GUINEA                                       1313
118    CAMBODIA                                                1258
119    SENEGAL                                                 1248
120    REPUBLIC OF MOLDOVA                                     1240
121    PARAGUAY                                                1232
122    ARMENIA                                                 1225
123    NICARAGUA                                               1217
124    BOTSWANA                                                1208
125    MAURITIUS                                               1043
126    NAMIBIA                                                  978
127    NEPAL                                                    959
128    PAPUA NEW GUINEA                                         949
129    UGANDA                                                   949
130    MONTENEGRO                                               832
131    ALBANIA                                                  820
132    NEW CALEDONIA                                            810
133    REUNION                                                  800
134    TAJIKISTAN                                               773
135    DEMOCRATIC REPUBLIC OF THE CONGO (FORMERLY ZAIRE)        735
136    MOZAMBIQUE                                               709
137    BAHAMAS                                                  705
138    MALTA                                                    681
139    SURINAME                                                 674
140    ARUBA                                                    626
141    MARTINIQUE                                               624
142    HAITI                                                    619
143    OCCUPIED PALESTINIAN TERRITORY                           590
144    MAURITANIA                                               566
145    ICELAND                                                  553
146    ZAMBIA                                                   541
147    CONGO                                                    530
148    MADAGASCAR                                               497
149    LAO PEOPLE S DEMOCRATIC REPUBLIC                         494
150    GUADELOUPE                                               474
151    BURKINA FASO                                             455
152    GABON                                                    443
153    BARBADOS                                                 429
154    GUYANA                                                   424
155    TOGO                                                     405
156    MACAU SPECIAL ADMINSTRATIVE REGION OF CHINA              400
157    SIERRA LEONE                                             386
158    GUINEA                                                   335
159    NIGER                                                    316
160    MALAWI                                                   289
161    MALDIVES                                                 280
162    SWAZILAND                                                279
163    FRENCH POLYNESIA                                         244
164    FIJI                                                     231
165    SEYCHELLES                                               201
166    RWANDA                                                   198
167    FAEROE ISLANDS                                           193
168    FRENCH GUIANA                                            191
169    MALI                                                     167
170    SOMALIA                                                  162
171    GREENLAND                                                157
172    DJIBOUTI                                                 145
173    LIBERIA                                                  143
174    ANDORRA                                                  141
175    ERITREA                                                  140
176    CAYMAN ISLANDS                                           140
177    BERMUDA                                                  127
178    ANTIGUA & BARBUDA                                        126
179    GAMBIA                                                   119
180    GIBRALTAR                                                118
181    BHUTAN                                                   115
182    BELIZE                                                   113
183    CHAD                                                     113
184    SAINT LUCIA                                              105
185    CAPE VERDE                                                86
186    GUINEA BISSAU                                             80
187    ST. KITTS-NEVIS                                           71
188    GRENADA                                                   67
189    WESTERN SAHARA                                            65
190    CENTRAL AFRICAN REPUBLIC                                  64
191    PALAU                                                     57
192    ST. VINCENT & THE GRENADINES                              55
193    SOLOMON ISLANDS                                           54
194    BURUNDI                                                   52
195    TIMOR-LESTE (FORMERLY EAST TIMOR)                         50
196    TONGA                                                     48
197    SAMOA                                                     44
198    TURKS AND CAICOS ISLANDS                                  44
199    NAURU                                                     40
200    DOMINICA                                                  35
201    SAO TOME & PRINCIPE                                       35
202    COMOROS                                                   34
203    VANUATU                                                   32
204    BRITISH VIRGIN ISLANDS                                    30
205    MARSHALL ISLANDS                                          28
206    MONTSERRAT                                                21
207    COOK ISLANDS                                              19
208    ST. PIERRE & MIQUELON                                     18
209    FEDERATED STATES OF MICRONESIA                            17
210    ANGUILLA                                                  16
211    FALKLAND ISLANDS (MALVINAS)                               16
212    KIRIBATI                                                  14
213    WALLIS AND FUTUNA ISLANDS                                  8
214    SAINT HELENA                                               3
215    NIUE                                                       1


[1]  Carbon Dioxide Information Analysis Center http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/top2009.tot (10.5.2013)

Β4. Μέλλον και παρόν υπό την Υπερθέρμανση του Πλανήτη


desertification

Περίπου ένα εκατομμύριο κάτοικοι των νοτίων ακτών του Μπαγκλαντές, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους για να επιβιώσουν των καταστροφών από τον κυκλώνα Μαχάσεν (από τον όνομα του καλού βασιλιά Mahasena, το οποίο δεν έπρεπε να δοθεί σε ένα καταστροφικό φαινόμενο σύμφωνα με τους ντόπιους) στις 17 Μαΐου 2013[1]. Παρότι οι ζημιές υπήρξαν «περιορισμένες» σε σχέση με τις αναμενόμενες, οι θάνατοι έξι ανθρώπων αποτελούν τις απώλειες σε ανθρώπινες ζωές[2]. Το Μπαγκλαντές, η Σρι Λάνκα, η Βιρμανία και οι νοτιοανατολικές ακτές της Ινδίας πλήττονται επανειλημμένα από κυκλώνες και συγκαταλέγονται στις χώρες «υψηλού κινδύνου». 

 Τα φαινόμενα όπως είδαμε, δεν αποδίδονται ευθέως, ούτε κατ’ αποκλειστικότητα στην κλιματική αλλαγή, αποτελούν όμως το μέτρο για την ετοιμότητα των κρατών όσο και για την κλίμακα των καταστροφών που θα προκληθούν αν δεν αναχαιτιστεί και δεν αντιστραφεί η πορεία της.

 Μελέτες έχουν ασχοληθεί με τους κλιματικούς πρόσφυγες, είτε ως άμεση συνέπεια, είτε ως κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο το οποίο ενεργοποιείται από τις κλιματικές καταστροφές. Οι πληθυσμοί εγκαταλείπουν ευκολότερα μια χώρα που πλήττεται όταν δεν μπορεί να υποστηρίξει την αποκατάσταση των απωλειών και να εξασφαλίσει στοιχειώδη ασφάλεια για το μέλλον. Ωστόσο, ακόμα και κάτοικοι χωρών όπως οι ΗΠΑ, οι οποίοι μετά από καταστροφές όπως αυτές του τυφώνα Σάντυ διατηρούν τις δυνατότητες να συνεχίσουν την ζωή τους στον ίδιο τόπο, παραμένουν εν δυνάμει πρόσφυγες[3]

Χαρακτηριστική μεταφορά αποτελεί η σκηνή από την ταινία του Ρόλαντ Έμεριχ «Η επόμενη μέρα», του 2004, στην οποία πλήθη αμερικανών, προκειμένου να γλυτώσουν από τις κλιματικές καταστροφές, προσπαθούν να περάσουν τα σύνορα της χώρας και να καταφύγουν στο Μεξικό, ακολουθώντας την αντίστροφη πορεία από αυτή των μεταναστών που αναζητούν καλύτερες συνθήκες ζωής στις ΗΠΑ[4].

Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής καταλύουν τα σύνορα για εκείνους που κινδυνεύουν.

 Δεν υπάρχουν υποδομές, ούτε περιοχές οι οποίες να είναι άτρωτες από τα φυσικά φαινόμενα και δεν θα πρέπει να υποθέτουμε οτι οι θάνατοι και οι καταστροφές οφείλονται μόνο στην ελλιπή οργάνωση κάποιων χωρών. Τα φαινόμενα είναι απρόβλεπτα, είναι ακραία και θα εντείνονται όσο δεν μεταβάλλεται η διαχείριση του πλανήτη.

 Οι χώρες με τις οποίες τα ΜΜΕ ασχολούνται μόνο με αφορμή τις κλιματικές και κοινωνικοπολιτικές καταστροφές που τις πλήττουν, κατοικούνται από ανθρώπους των οποίων η καθημερινότητα, η στέγη, η ζωή, δεν είναι μικρότερης αξίας από του δυτικού κόσμου. Οι απώλειες, ανθρώπινες και υλικές, έχουν όμοιο κόστος για τους κατοίκους όλων των χωρών. Οι επιλογές είναι είτε η εθελότυφλη αναμονή μέχρι να φθάσουν οι καταστροφές στην -όποια- χώρα μας ή η αντιμετώπιση του προβλήματος στην γέννησή του, δηλαδή στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και η συμμετοχή (ή μη) του «δυτικού πολιτισμού» σε αυτή θα είναι αποφασιστική.

 


 

Β2. Φαινόμενα-Αποτελέσματα από την Υπερθέρμανση του Πλανήτη


Δυστυχώς η υπερθέρμανση δεν έρχεται μόνη αλλά με μια σειρά από μεταβολές στο κλίμα της Γης, δηλαδή μακροπρόθεσμες και ευδιάκριτες κλιματικές και περιβαλλοντικές αλλαγές οι οποίες καταγράφονται σε βάθος χρόνου, διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή και όπως έχει αποδειχθεί προκαλούν μια σειρά από συχνότερα, εντονότερα όσο και μη προβλέψιμα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, δεν σημαίνει, απλώς, ηπιότερους χειμώνες και θερμότερα καλοκαίρια, ούτε είναι δυνατόν να γίνεται αντιληπτή στα πλαίσια μιας χώρας ή μιας ηπείρου. Δεν σημαίνει επίσης αόρατες, αμελητέες και ανώδυνες μεταβολές στο γήινο σύστημα, ούτε στον τρόπο ζωής των ανθρώπων.

Ο κύκλος του νερού, δηλαδή της εξάτμισης επίγειων υδάτων και της βροχής, μεταβάλλεται και μαζί του μεταβάλλονται τα ρεύματα αέρα, οι επίγειες δεξαμενές νερού, η σύνθεση των θαλασσών από το λιώσιμο των παγετώνων και των πολικών πάγων και συνακόλουθη αύξηση της στάθμης της θάλασσας.

Η ανθρωπογενής θέρμανση αλλάζει τους ρυθμούς του κλίματος στο οποίο έχουν προσαρμοστεί, εξελιχθεί και βασιστεί τα διάφορα είδη χλωρίδας και πανίδας αλλά και οι άνθρωποι. Η ταχύτητα των μεταβολών δεν επιτρέπει να ενεργοποιηθούν εγκαίρως οι μηχανισμοί προστασίας που διαθέτει η φύση. Ως εκ τούτου, δημιουργείται μια αλληλουχία φαινομένων από τα οποία καμμία πτυχή της ζωής επί της Γης δεν μένει απρόσβλητη, πολύ δε περισσότερο των ανθρώπων οι οποίοι είναι οι πλέον εξαρτημένοι από τους πόρους και από το οικοσύστημα –αν και συχνά δεν το λαμβάνουν υπ’ όψιν στην οργάνωση των κοινωνιών τους.

Υπό το καθεστώς υπερθέρμανσης του πλανήτη, έχουν καταγραφεί μετρήσιμα φαινόμενα.[1]

  • Παγόβουνα και παγετώνες λειώνουν.[2]
  • Οι Αρκτικοί πάγοι μειώνονται και η επιφάνεια της Αρκτικής θάλασσας αυξάνεται.[3]
  • Οι βροχοπτώσεις και οι χιονοπτώσεις μεταβάλλονται σε συχνότητα και ύψος, μη προβλέψιμα. Η παγκόσμια βροχόπτωση επί εδαφών, έχει αυξηθεί κατά 2% στην διάρκεια του 20ου αιώνα.[4]
  • Η αύξηση της στάθμης της θάλασσας επιταχύνθηκε τον τελευταίο αιώνα.
  • Η βλάστηση -και οι από αυτήν εξαρτώμενοι οργανισμοί- μεταβάλλεται σε κατανομή επί της Γης, σε είδη, σε κάλυψη του εδάφους, σε περιόδους ζωής (βλάστηση, άνθηση, καρποφορία κλπ) και συνακόλουθα κάποιες περιοχές καλύπτονται, ενώ κάποιες άλλες ερημοποιούνται.
  • Η μείωση της έκτασης και της συνολικής ποσότητας των πάγων και των παγετώνων, είναι δυνατόν να προκαλέσει ακόμα και αύξηση της ηφαιστειακής και της σεισμικής δραστηριότητας[5].

Η Γη είναι ένα ενιαίο σύνολο και ως τέτοιο λειτουργεί.
Παρά την δυνατότητα της μετεωρολογίας να παρατηρεί, να κατανοεί και να προβλέπει τα καιρικά φαινόμενα όπως η ζέστη, το κρύο, οι βροχές, το χιόνι και η εξάτμιση των υδάτων, ο μετεωρολόγος Edward Lorenz ανακάλυψε στην δεκαετία του 1960 οτι οι παραμικρές μεταβολές των συνθηκών, μπορούν να μεταβάλουν τις μετεωρολογικές προβλέψεις. Πρόκειται για το αποκαλούμενο «φαινόμενο της πεταλούδας», σύμφωνα με το οποίο μια ελάχιστη δραστηριότητα -όπως η κίνηση των φτερών μιας πεταλούδας- σε κάποιο μέρος, θεωρητικά μπορεί να τροποποιήσει τα καιρικά φαινόμενα σε μια απομακρυσμένη περιοχή.

Αποτελεί έκφραση της θεωρίας του χάους, κατά την οποία οι ελάχιστες αποκλίσεις στις μεταβλητές ενός συστήματος αναφοράς, μπορούν να προκαλέσουν απρόβλεπτες, τυχαίες διαφοροποιήσεις.

Ως εκ τούτου, οι κλιματικές συνθήκες αντιμετωπίζονται στους υπολογισμούς επί του συνόλου του γήινου συστήματος, δηλαδή λαμβάνουν υπ’ όψιν την ατμόσφαιρα, το έδαφος, τους ωκεανούς, το χιόνι, τους πάγους, τους ζωντανούς οργανισμούς αλλά και την ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως φαίνεται στην απεικόνιση[6].

CorrectTranslatedfaq-1-2-figure--l

Σε αυτήν την βάση, μεταβάλλονται και οι πιθανότητες εμφάνισης συγκεκριμένων καιρικών φαινομένων όπως η αύξηση της συχνότητας και της έντασης στους καύσωνες και οι ισχυρές βροχοπτώσεις, ενώ εμφανίζεται σπανιότερα και μικρότερης έντασης δριμύ ψύχος.[7]

Κατά την περιστροφή της Γης, η υπερθέρμανση περιστρέφεται μαζί της, με τρόπο που μπορεί να ψυχράνει ορισμένες περιοχές, να θερμάνει άλλες, να μεταβάλει την ποσότητα των βροχών και των χιονοπτώσεων και εξατμίζοντας υγρασία από τους ωκεανούς που εναποτίθεται αλλού.

Ως αποτέλεσμα, το κλίμα μεταβάλλεται με διαφορετικό τρόπο σε διαφορετικές περιοχές και γι’ αυτό οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο «κλιματική αλλαγή» αντί για υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ωστόσο, συμφωνούν όλοι οτι «το κλίμα αλλάζει και αυτές οι αλλαγές είναι σε μεγάλο μέρος αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων»[8] και επίσης οτι «είναι σε μεγάλο μέρος τους μη αναστρέψιμες»[9].

Σύμφωνα με την Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC)[10] αφενός η αύξηση των μέσων θερμοκρασιών στον πλανήτη αποδίδεται στις ανθρωπογενείς εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, αφετέρου η υπερθέρμανση εμπλέκεται σε κλιματικά φαινόμενα όπως η θέρμανση των ωκεανών, οι μέσες θερμοκρασίες των ηπείρων, οι ακραίες (υψηλότερες και χαμηλότερες) θερμοκρασίες και οι συμπεριφορές των ανέμων.

  • Η παγκόσμια μέση θερμοκρασία για το 2012 ήταν 14,6°C, δηλαδή κατά έναν βαθμό θερμότερη από τον μέσο όρο στον 20ο αιώνα.
  • Οι μετρήσεις ανά δεκαετίες δείχνουν οτι υπάρχει σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη η οποία έχει φθάσει τους 2°C.
  • Η τελευταία δεκαετία ήταν η θερμότερη ενώ κάθε δεκαετία είναι θερμότερη από την προηγούμενη.
  • Ο 20ος αιώνας υπήρξε ο θερμότερος της τελευταίας χιλιετίας και το 2010 καταγράφηκε ως το θερμότερο έτος της τελευταίας εκατονταετίας.
  • Το 2012 ήταν το ένατο θερμότερο έτος από το 1880, ενώ για τις ΗΠΑ ήταν το θερμότερο έτος, με τις υψηλότερες καλοκαιρινές θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί από τα μέσα του 20ου αιώνα.
  • Τα εννέα θερμότερα έτη έχουν καταγραφεί μετά το 2000, ενώ το 2005 και το 2010 ήταν τα δύο θερμότερα.[11]
  • Οι υψηλότερες διακυμάνσεις εμφανίζονται κυρίως στο βόρειο ημισφαίριο.

Η σύνδεση και η αλληλεπίδραση των φυσικών φαινομένων μεταξύ τους και η εξάρτηση των γήινων οργανισμών από αυτά τα φαινόμενα, δημιουργούν ήδη ένα κλιμακούμενο αποτέλεσμα «ντόμινο».

Εξαιτίας ακριβώς των απρόβλεπτων μεταβλητών, οι ερευνητικές ομάδες ανά τον κόσμο, έχουν δημιουργήσει και ερευνούν πλήθος σεναρίων τα οποία εξετάζουν πιθανές επιπτώσεις, πιθανών εξελίξεων, ανάλογα με την μελλοντική διαχείριση του προβλήματος και με την περαιτέρω αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στους 4°C.

Άλλες επιπτώσεις που θα μπορούσαν να εμφανιστούν στην διάρκεια του αιώνα αν συνεχιστεί η υπερθέρμανση:

  • Η στάθμη της θάλασσας αναμένεται να αυξηθεί μεταξύ 18 και 59 εκατοστών μέχρι το τέλος του αιώνα και το συνεχιζόμενο λιώσιμο των πάγων στους πόλους μπορεί να προσθέσει επιπλέον 10 μέχρι 20 εκατοστά.
  • Οι τυφώνες και οι θύελλες είναι πιθανόν να γίνουν ισχυρότερες.
  • Τα είδη που εξαρτώνται το ένα από το άλλο είναι πιθανόν να αποσυγχρονιστούν. Οι βροχοπτώσεις σε χώρες όπως η Αιθιοπία όπου οι ξηρασίες είναι ήδη συνηθισμένες, θα μπορούσαν να υποχωρήσουν περίπου 10% τα επόμενα 50 χρόνια.
  • Λιγότερο γλυκό νερό θα είναι διαθέσιμο. Αν ο παγετώνας Κουελκάγια στο Περού -η μεγαλύτερη περιοχή παγετώνων στους τροπικούς- συνεχίσει να λειώνει με τους τωρινούς ρυθμούς, θα έχει εξαφανιστεί μέχρι το 2100, αφήνοντας χιλιάδες ανθρώπους που εξαρτώνται από αυτόν για πόσιμο νερό και ηλεκτρισμό, χωρίς τις απαραίτητες πηγές για κανένα από τα δύο.
  • Κάποιες ασθένειες θα εξαπλωθούν, όπως η ελονοσία που μεταδίδουν τα κουνούπια.
  • Τα οικοσυστήματα θα αλλάξουν -μερικά είδη θα μετακινηθούν ακόμα βορειότερα και θα επιβιώσουν και άλλα δεν θα μπορέσουν να μετακινηθούν και θα εκλείψουν. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, με λιγότερο πάγο στον οποίο ζουν και ψαρεύουν την τροφή τους, οι πολικές αρκούδες έχουν αδυνατίσει σημαντικά ενώ παρόμοια αποτελέσματα έχουν παρατηρηθεί στο Χάντσον Μπέι (κόλπος στον ΒΑ Καναδά). Εκτιμάται οτι αν ο θαλάσσιος πάγος εξαφανιστεί, το ίδιο θα συμβεί και στις πολικές αρκούδες.[12]

Ωστόσο, υπάρχει ομοφωνία όσον αφορά στην υπαιτιότητα των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα και η λύση του προβλήματος δεν μπορεί να είναι άλλη από την μείωση των εκπομπών τους.

            Παγκόσμιες θερμοκρασιακές ανωμαλίες από το 2008 ως το 2012

temperature anomalies 2008-2012

ΠΗΓΗ: NASA Goddard Institute for Space Studies – NASA Goddard’s Scientific Visualization Studio


[3]    National Snow   & Ice Data  Center (USA)  http://nsidc.org/cryosphere/sotc/sea_ice.html (3.5.2013)

[4]   Evidence for intensification of the global water cycle: Review and synthesis, Thomas G. Huntington,

http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022169405003215 (3.5.2013)